Trenujesz po pracy, a do najbliższego gabinetu masz godzinę jazdy. Wtedy dietetyk online ma sens. Porady przez telefon i internet mogą pomóc schudnąć podobnie jak spotkania na żywo1. Sprawdzono to jednak u dorosłych z otyłością, a nie u sportowców, więc dla trenujących to tylko wskazówka.
Jak wygląda współpraca z dietetykiem online?
Współpraca z dietetykiem online to rozmowa przez internet i ankieta, a potem jadłospis w aplikacji, inny na dzień z treningiem i na dzień wolny. Na start dietetyk musi poznać cały Twój tydzień, razem ze startami.
U nas wygląda to tak:
- Termin. Najpierw wybierasz wolny termin w kalendarzu, a rozmowa odbywa się przez internet.
- Ankieta. Opisujesz w niej swoje treningi, starty, masę ciała, jedzenie, choroby i leki. Za niepełnoletniego wypełnia ją rodzic razem z dzieckiem.
- Jedzenie pod treningi. Na dzień ciężki, lekki i wolny dostajesz inną ilość energii i węglowodanów.
- Telefon. Jadłospis otwierasz w aplikacji, a w niej masz też przepisy, listę zakupów i wymianę posiłków.
- Zmiany w czasie. Gdy kończą się przygotowania i zaczynają starty albo roztrenowanie, zmienia się też jadłospis.
Konsultacje online prowadzi Radosław Siałkowski, autor tego tekstu. Jeśli wolisz spotkanie na żywo, przyjmuje też w gabinetach w Golubiu-Dobrzyniu, Płocku i Toruniu.
Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOl) uznaje, że sportowcom pomaga wykwalifikowany specjalista od żywienia w sporcie, który doradzi im indywidualnie, ile energii, składników odżywczych i płynów potrzebują2. Zalecenie, by plan układał wykwalifikowany dietetyk, nie rozstrzyga, czy rozmowa ma się odbyć przy biurku w gabinecie, czy przez kamerę.
Czy dietetyk online działa tak samo jak w gabinecie?
U dorosłych z otyłością porady na odległość dały po dwóch latach podobny spadek masy ciała jak te same porady uzupełnione spotkaniami na żywo. Badań, które tak samo porównują sportowców, nie znaleźliśmy.
W dwuletnim badaniu dorosłych z otyłością grupa prowadzona tylko przez telefon, stronę i e-mail schudła średnio 4,6 kg, a grupa, która dodatkowo przychodziła na spotkania, 5,1 kg – różnica nie była wyraźna.
U dorosłych z otyłością porada na odległość nie była gorsza tylko dlatego, że odbywała się przez telefon albo internet. Liczy się bardziej to, czy jadłospis da się zjeść między pracą a treningiem i czy ktoś pomaga Ci się go trzymać.
Porada dietetyczna na odległość może też poprawić to, co jesz: u dorosłych z chorobami przewlekłymi przybywało warzyw i owoców, a ubywało sodu3.
Czego dietetyk online nie zrobi przez ekran?
Dietetyk online nie zważy Cię i nie zmierzy sam. Szwedzcy dietetycy prowadzący wideokonsultacje wolą wizytę na miejscu, gdy trzeba ocenić ciało pacjenta albo pacjentowi brakuje umiejętności cyfrowych4.
Pomiary, które podajesz sam, mogą być niedokładne: trudno samemu zmierzyć się centymetrem, a domowa waga może źle ważyć. Jeśli ważysz się w domu, rób to zawsze na tej samej wadze.
Skład ciała to podział masy ciała na tkankę tłuszczową, wodę, białko i minerały. Nasz dietetyk mierzy go analizatorem w gabinecie. Jeśli zależy Ci na takim pomiarze, możesz umówić tam wizytę.
Online zyskujesz za to czas. Nie musisz dojeżdżać ani brać wolnego w pracy. Szwedzcy dietetycy opowiadali o pacjentach, którzy do gabinetu mieli prawie dwie godziny jazdy w jedną stronę.
Plan dietetyczny od dietetyka czy gotowy jadłospis z internetu?
Plan dietetyczny od dietetyka układa się pod Twoje dni treningowe i wolne. Ilość węglowodanów i energii ma rosnąć w dni ciężkiego treningu i maleć w lżejsze5, a gotowy jadłospis z sieci nie wie, kiedy trenujesz.
Dorosły trenujący potrzebuje orientacyjnie od 3 do 10 g węglowodanów na kilogram masy ciała dziennie, zależnie od tego, jak ciężko i jak długo trenuje. Dla dorosłego ważącego 70 kg to od około 210 g w spokojny dzień do 700 g w dzień bardzo ciężkiego treningu. Takie dopasowanie jedzenia do obciążenia to periodyzacja – szczegóły znajdziesz w haśle Periodyzacja żywienia. Swoje potrzeby na dzień z treningiem policzysz krok po kroku z artykułem Jak obliczyć zapotrzebowanie kaloryczne: PPM, CPM i dzień treningowy krok po kroku.
Jadłospis i wiedza o jedzeniu to dopiero połowa pracy – u sportowców sama wiedza może nie wystarczyć, żeby zmienić nawyki6. Dlatego dietetyk także prowadzi: razem z Tobą wybiera, od czego zacząć, wyznacza cele i pomaga Ci ułożyć własny plan zmiany nawyków.
U młodych zawodników dyscyplin wytrzymałościowych trzy spotkania o żywieniu poprawiły wiedzę, ale jedzenie prawie się nie zmieniło7. Przy dłuższej współpracy dietetyk sprawdza więc postępy i samopoczucie, a jadłospis jest tylko punktem wyjścia. O tym, jak powstają nawyki i co pomaga je zmienić, przeczytasz w haśle Nawyki żywieniowe i zmiana zachowań.
Jak wybrać dietetyka online, gdy trenujesz?
Wybierz dietetyka, który zaczyna od rozmowy o tym, jak trenujesz i jesz. Według MKOl, zanim zapadnie decyzja o suplementach, potrzebna jest pełna ocena tego, jak jesz8.
- Kwalifikacje. Sprawdź, jakie dietetyk ma wykształcenie i czy prowadzi już osoby, które trenują.
- Cały tydzień. Dobry dietetyk pyta, jak wygląda Twój tydzień, bo dzień zawodów i dzień wolny dostają inne jedzenie.
- Bez głodzenia. Jeśli każe Ci jeść dużo mniej, niż spalasz na treningach, może to prowadzić do RED-S (względny niedobór energii w sporcie), czyli – według MKOl – zespołu szkodliwych skutków dla zdrowia i wyników, który dotyka kobiety i mężczyzn9.
- Granica kompetencji. Dietetyk nie stawia diagnoz i nie zleca leków, a przy objawach choroby kieruje Cię do lekarza.
Jeśli szukasz dietetyka dla nastolatka, sprawdź, czy zaczyna od zwykłych posiłków, bo potrzeby młodego sportowca powinno pokrywać jedzenie, a nie suplementy10. Rosnącego dziecka nie odchudzamy pod wynik. Gdy martwisz się, że dziecku brakuje energii, przeczytaj artykuł RED-S, czyli za mało energii u młodego zawodnika: po czym to poznać?, w którym opisujemy objawy niedoboru.
Czy w ogóle potrzebujesz dietetyka, czy wystarczy Ci trener, i gdzie kończy się praca dietetyka, a zaczyna lekarza – o tym jest artykuł Dietetyk sportowy: kim jest, co robi i kiedy wizyta ma sens, a kiedy wystarczy trener?
Kiedy lepsza jest wizyta w gabinecie albo u lekarza?
Do gabinetu przyjdź, gdy potrzebujesz pomiaru masy albo składu ciała. Do lekarza idź, gdy masz objawy choroby albo coś wymaga badań.
Wizyta na miejscu ma sens także wtedy, gdy rozmowa przez internet sprawia Ci kłopot.
Jeśli na konsultacji wyjdzie coś niepokojącego, dietetyk skieruje Cię do lekarza i poprowadzi jedzenie razem z nim, na przykład gdy u trenującej kobiety miesiączka zanika albo staje się nieregularna. Gdy lekarz ustali przyczynę, dietetyk układa jedzenie na nowo.
Z gabinetu
Na pierwszej rozmowie online proszę o opis zwykłego tygodnia, razem z pracą. Radzę niczego nie upiększać, bo jedzenie musi się zmieścić między biurkiem a treningiem. Pytam też o choroby i leki. Potem rozpisuję osobno dzień ciężki i dzień wolny, a ten pierwszy dostaje więcej węglowodanów. Gdy prowadzę kogoś dłużej, zmieniam jadłospis razem z sezonem. Jeśli chcesz zmierzyć skład ciała, zapraszam do gabinetu. A gdy w rozmowie słyszę objawy choroby albo niedoboru energii, odsyłam do lekarza i dalej prowadzę jedzenie razem z nim.
Najczęstsze pytania o dietetyka online
Czy dieta online bez rozmowy z dietetykiem wystarczy?
Na start pomoże, ale rozmowy nie zastąpi. Darmowy tydzień jadłospisu w PDF pokazuje, jak rozłożyć posiłki w dni z treningiem i bez niego, tylko nie zna Twoich treningów ani Twojej masy ciała.
Węglowodany liczy się na kilogram masy ciała, a ich ilość zmienia się z obciążeniem dnia. Drobna biegaczka i rosły zawodnik z siłowni potrzebują więc innych porcji nawet przy podobnym treningu. Na konsultacji dopasujesz tydzień z dietetykiem.
Czy plan żywieniowy zmienia się w trakcie współpracy?
Tak. U nas, gdy prowadzimy Cię dłużej, plan żywieniowy zmienia się razem z sezonem, na przykład gdy zaczynają się starty.
Jadłospis zmienia się też wtedy, gdy zmienia się Twoja masa ciała albo obciążenie treningów, bo od nich zależy ilość węglowodanów.
Czy do konsultacji online trzeba dobrze znać komputer?
Nie trzeba być ekspertem. Wystarczy, że połączysz się na rozmowę przez internet i otworzysz jadłospis w aplikacji w telefonie.
Przepisy i listę zakupów też masz w aplikacji, więc na co dzień nie potrzebujesz komputera. Jeśli to dla Ciebie za dużo albo po prostu wolisz rozmowę twarzą w twarz, umów się do gabinetu.
Jak często jest kontakt z dietetykiem online?
Badanie dorosłych z otyłością nie rozstrzyga, jak często powinien być kontakt. W poradach na odległość rozmowa telefoniczna była co tydzień przez pierwsze 3 miesiące, a potem raz w miesiącu.
Przy takim rytmie po dwóch latach schudli podobnie jak osoby, które dodatkowo przychodziły na spotkania. Sportowców w tym badaniu nie było, więc dla Ciebie to tylko punkt odniesienia.
Czy dietetyk online pomoże schudnąć, gdy trenuję?
Może pomóc. U dorosłych z otyłością około 4 na 10 osób prowadzonych na odległość schudło po dwóch latach co najmniej 5% masy ciała, podobnie jak przy spotkaniach na żywo.
Ty trenujesz, więc deficyt musi zostawić energię na treningi. Jak jeść mniej i nie słabnąć, przeczytasz na stronie Dieta redukcyjna dla sportowca: jak jeść mniej i dalej trenować. Ile kalorii odjąć, policzysz z artykułem Deficyt kaloryczny: ile kalorii odjąć, żeby chudnąć i dalej trenować.
Czy dietetyk online poprowadzi nastolatka?
Tak, ale zaczyna od zwykłych posiłków i nie odchudza rosnącego dziecka. Potrzeby młodego sportowca powinno pokrywać jedzenie, a nie suplementy.
Ankietę za niepełnoletniego wypełnia rodzic razem z dzieckiem. Przy objawach niedoboru energii dietetyk kieruje do lekarza i dalej prowadzi jedzenie razem z nim.
Jak przygotować się do pierwszej konsultacji online?
Spisz swój zwykły tydzień: treningi, starty, pracę, masę ciała, jedzenie, choroby i leki. Na start dietetyk musi poznać cały Twój tydzień, razem ze startami.
W ankiecie opisujesz te same rzeczy. Niczego nie upiększaj, bo jedzenie musi się zmieścić między pracą a treningiem.