Niedobór witaminy B12 grozi przede wszystkim osobom na diecie wegańskiej, po pięćdziesiątce, z chorobami żołądka lub jelit i przyjmującym niektóre leki1. Czy sam trening zwiększa zapotrzebowanie na tę witaminę, nie wiadomo, bo danych jest mało2. Normy żywienia dla Polski podają dorosłemu 2,4 µg witaminy B12 dziennie. Mniej więcej tyle dają dwa jajka na twardo i szklanka mleka (nasze wyliczenie z3).
Witamina B12 jest w mięsie, rybach, jajkach i nabiale, a roślinne źródła tej witaminy są rzadkie1, 4. Kłopot zaczyna się więc wtedy, gdy trenujesz na diecie roślinnej, od lat bierzesz lek na zgagę albo ktoś w klubie namawia Cię na zastrzyki „na energię”. Budowę i definicję witaminy opisuje hasło Witamina B12. Tutaj liczymy porcje i tłumaczymy wynik badania krwi, a na koniec sprawdzamy, czy B12 cokolwiek daje formie.
Do czego sportowcowi potrzebna jest witamina B12?
Witamina B12 jest potrzebna do tworzenia czerwonych krwinek i do prawidłowej pracy układu nerwowego2, 4. Organizm magazynuje ją głównie w wątrobie, więc niedobór rozwija się powoli.
Witamina B12, czyli kobalamina, to witamina rozpuszczalna w wodzie, którą człowiek dostaje z produktów zwierzęcych1, 4. U zdrowego dorosłego w organizmie jest jej łącznie 2–3 mg, z czego około połowa leży w wątrobie. Organizm zdrowego dorosłego traci dziennie 0,1–0,2% zapasu witaminy B12. Objawy niedoboru pojawiają się dopiero po około 2 latach bez witaminy B12 w jedzeniu.
Dla trenującego liczy się udział B12 w tworzeniu krwinek czerwonych w szpiku. Sportowcy i trenerzy chętnie patrzą na wynik hemoglobiny i wielu z nich wierzy, że więcej B12 to lepsza krew i lepsza forma5. U trenujących bez niedokrwistości dane o wpływie B12 na krwinki czerwone są niejednoznaczne.
Ile witaminy B12 dziennie potrzebujesz? Normy dla Polski
Normy żywienia dla Polski podają 2,4 µg witaminy B12 dziennie dla dorosłych kobiet i mężczyzn w każdym wieku oraz dla młodzieży od 13. roku życia. W ciąży norma wynosi 2,6 µg, w czasie karmienia piersią 2,8 µg.
| Kto | Zalecane spożycie witaminy B12 (µg na dobę) |
|---|---|
| Dzieci 7–9 lat | 1,8 |
| Młodzież 10–12 lat | 1,8 |
| Młodzież 13–18 lat | 2,4 |
| Dorośli od 19 lat, kobiety i mężczyźni | 2,4 |
| Kobiety w ciąży | 2,6 |
| Kobiety karmiące piersią | 2,8 |
Wartości w tabeli to zalecane spożycie z polskich norm. Normy nie mają osobnej wartości dla sportowców.
Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) przyjął dla dorosłych wyższą wartość, 4 µg dziennie, jako spożycie wystarczające6. Wartość tę oparł na badaniach krwi, bo przy spożyciu od 4 µg dziennie wskaźniki B12 mieściły się w zakresach typowych dla zdrowych osób. Z jedzenia zdrowy dorosły z prawidłowo działającym żołądkiem wchłania około 50% witaminy B12.
Witamina B12 w jakich produktach jest najwięcej?
Najwięcej witaminy B12 mają podroby, zwłaszcza wątroba, oraz tłuste ryby morskie, takie jak śledź, makrela i sardynki. Mięso, jajka i nabiał mają jej mniej, ale jajka i nabiał jedzone codziennie mogą pokryć normę dorosłego (nasze wyliczenie z).
Wartości w tabeli pochodzą z amerykańskiej bazy składu żywności i dotyczą produktów gotowych do jedzenia albo surowych, jak w opisie. Porcje i przeliczenia na porcję to nasze wyliczenie.
| Produkt | Porcja | Witamina B12 w porcji |
|---|---|---|
| Wątroba wołowa, duszona | 100 g | 70,58 µg |
| Wątroba wieprzowa, duszona | 100 g | 18,67 µg |
| Wątróbka drobiowa, gotowana | 100 g | 16,85 µg |
| Śledź atlantycki, surowy | 100 g | 13,67 µg |
| Sardynki w oleju, odsączone, z ośćmi | 100 g | 8,94 µg |
| Makrela atlantycka, surowa | 100 g | 8,71 µg |
| Śledź marynowany | 100 g | 4,27 µg |
| Łosoś hodowlany, pieczony | 100 g | 2,8 µg |
| Wołowina mielona, smażona | 100 g | 2,8 µg |
| Tuńczyk w wodzie, odsączony | 100 g | 2,55 µg |
| Mleko 2% | szklanka, około 250 g | około 1,3 µg |
| Jajka na twardo | 2 sztuki, około 100 g | 1,11 µg |
| Dorsz atlantycki, surowy | 100 g | 0,91 µg |
| Jogurt naturalny | 150 g | 0,84 µg |
| Serek wiejski | 150 g | około 0,7 µg |
| Polędwiczka wieprzowa, pieczona | 100 g | 0,57 µg |
| Ser gouda | 2 plastry, 30 g | około 0,46 µg |
| Pierś z indyka, pieczona | 100 g | 0,39 µg |
| Pierś z kurczaka, duszona | 100 g | 0,2 µg |
Pierś z kurczaka ma mało witaminy B12. Porcja 100 g daje 0,2 µg, czyli mniej niż jedną dziesiątą normy dorosłego, a 100 g śledzia marynowanego prawie dwie normy (nasze wyliczenie). Na diecie mieszanej normę pokryjesz bez suplementu: dwa jajka na twardo i szklanka mleka to razem około 2,4 µg.
Weganin nie korzysta z mięsa, ryb, jaj ani nabiału, czyli głównych źródeł witaminy B121, 4. Wodorosty i glony zawierają głównie nieaktywne odmiany witaminy B12, a w spirulinie około 80% to tak zwana pseudowitamina B12, której organizm człowieka nie wykorzystuje. Źródłem B12 dla wegan mogą być napoje roślinne wzbogacane tą witaminą oraz wzbogacane płatki śniadaniowe, płatki drożdżowe z dodatkiem B12 i suplementy4.
Niedobór witaminy B12: kto jest narażony?
Na niedobór witaminy B12 narażeni są przede wszystkim weganie i wegetarianie, osoby po 50. roku życia, chorzy na niektóre choroby żołądka i jelit oraz osoby długo przyjmujące metforminę albo leki na zgagę.
- Dieta wegańska i wegetariańska. Niedobory mogą wystąpić u wegetarian, a zwłaszcza u wegan. Według polskich norm weganie, którzy nie jedzą mięsa, ryb, jaj ani nabiału, powinni przyjmować witaminę B12 w suplemencie.
- Wiek po pięćdziesiątce. Z wiekiem żołądek wytwarza mniej czynnika wewnętrznego, czyli białka potrzebnego do wchłonięcia B12, więc wchłanianie spada.
- Choroby żołądka i jelit. Choroba wrzodowa, refluks, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego zwiększają ryzyko niedoboru, także przez leki stosowane w tych chorobach. Ryzyko rośnie też po operacjach żołądka i jelit, w tym po wielu operacjach bariatrycznych7.
- Leki. U osób z cukrzycą typu 2 leczonych metforminą stężenie witaminy B12 jest niższe niż u osób bez tego leku. Niedobór może też wynikać z przyjmowania przez ponad 4 lata leków na zgagę i nadkwasotę, czyli inhibitorów pompy protonowej albo leków blokujących receptor H2.
- Bardzo uboga dieta. Ryzyko zwiększa też dieta mocno ograniczona, na przykład przy zaburzeniach odżywiania, oraz uczulenie na jajka, mleko albo ryby.
- Podtlenek azotu. Niedobór może wywołać także rekreacyjne wdychanie podtlenku azotu, tak zwanego gazu rozweselającego.
Jeśli bierzesz metforminę albo lek na zgagę, nie odstawiaj go na własną rękę. Zapytaj lekarza, czy sprawdzić poziom B12; przy niedoborze wywołanym lekiem brytyjski Narodowy Instytut Zdrowia i Doskonałości Opieki (NICE) przewiduje też przegląd samego leku.
Czynniki ryzyka niedoboru witaminy B12 znane z ogółu populacji mogą dotyczyć także sportowców. W polskim badaniu lekkoatletów z czołówki kraju nie znaleziono jednak ani jednego przypadku niedoboru B12. Chroniły ich prawdopodobnie edukacja żywieniowa, regularne badania i suplementy sportowe, z których większość zawiera B12.
Witamina B12 objawy niedoboru: po czym go poznać?
Częste objawy niedoboru witaminy B12 to niewyjaśnione zmęczenie, kłopoty z koncentracją i pamięcią, mrowienie lub drętwienie, zaburzenia równowagi i chodu, nieostre widzenie oraz zapalenie języka. Żaden z nich nie jest typowy wyłącznie dla B12.
W morfologii niedobór może dawać niedokrwistość albo powiększone krwinki czerwone. Polskie normy żywienia opisują jako skutki niedoboru niedokrwistość megaloblastyczną oraz zaburzenia neurologiczne, od uszkodzeń nerwów po zmiany w rdzeniu kręgowym i mózgu. Brak niedokrwistości nie wyklucza niedoboru, bo objawy nerwowe mogą wystąpić niezależnie od niej6, 7. Niedobór może też dawać objawy depresji i lęku.
Niedokrwistość może mieć inne przyczyny, na przykład niedobór żelaza. Jego etapy i różnicę między prawdziwą niedokrwistością a tak zwaną anemią sportową opisuje hasło Niedobór żelaza i niedokrwistość. Jeśli męczysz się bardziej niż zwykle, zapytaj lekarza także o żelazo; co oznacza niski wynik zapasów żelaza, wyjaśniamy w artykule Niska ferrytyna.
Do lekarza idź bez zwłoki, gdy pojawi się drętwienie lub mrowienie, gorzej trzymasz równowagę, potykasz się albo pogorszył Ci się wzrok. Przy podejrzeniu niedokrwistości megaloblastycznej z objawami nerwowymi wytyczne NICE każą zacząć leczenie bez czekania na wynik badań.
Witamina B12 norma: jaki wynik badania krwi jest prawidłowy?
Granice prawidłowego wyniku podaje laboratorium, które robi badanie. Według NICE całkowita witamina B12 powyżej 350 ng/l (pg/ml) czyni niedobór mało prawdopodobnym, a wynik poniżej 180 ng/l go potwierdza.
| Co oznacza wynik | Całkowita witamina B12 | Aktywna B12 (holotranskobalamina) |
|---|---|---|
| Niedobór potwierdzony | poniżej 180 ng/l (133 pmol/l) | poniżej 25 pmol/l |
| Wynik niejednoznaczny, niedobór możliwy | 180–350 ng/l (133–258 pmol/l) | 25–70 pmol/l |
| Niedobór mało prawdopodobny | powyżej 350 ng/l (258 pmol/l) | powyżej 70 pmol/l |
Progi pochodzą z wytycznych NICE; gdy laboratorium ma własne, sprawdzone progi, wynik ocenia się według nich. Jednostka ng/l to to samo co pg/ml; tej drugiej używa wiele laboratoriów.
Badanie zleca i ocenia lekarz. Na początek wystarcza oznaczenie całkowitej witaminy B12 w surowicy albo tak zwanej aktywnej B12, czyli holotranskobalaminy, która dostarcza witaminę do komórek6, 7. Przy wyniku niejednoznacznym i objawach lekarz może zlecić kwas metylomalonowy, którego przybywa we krwi, gdy komórkom brakuje B126, 7. Homocysteina też rośnie przy niedoborze, ale podnosi ją również niedobór kwasu foliowego.
Przed badaniem powiedz lekarzowi o wszystkich preparatach z B12, także o tabletkach z apteki i zastrzykach. Podnoszą one wynik, choć nie muszą w pełni wyleczyć niedoboru.
U polskich lekkoatletów hemoglobina rosła razem z witaminą B12 mniej więcej do 400 pg/ml, a powyżej 700 pg/ml już się nie zmieniała. Stąd propozycja, by sportowiec utrzymywał wynik w przedziale 400–700 pg/ml, bo może to sprzyjać tworzeniu krwi. To wniosek z jednego badania, a progi laboratoryjne są inne.
Kto i kiedy powinien zbadać witaminę B12?
Wytyczne NICE zalecają badanie, gdy masz co najmniej jeden typowy objaw niedoboru i co najmniej jeden czynnik ryzyka. Gdy masz objawy, ale żadnego czynnika ryzyka, o badaniu decyduje lekarz.
| Kto | Dlaczego jest narażony | Kiedy i jak badać |
|---|---|---|
| Weganin albo wegetarianin | roślinne źródła B12 są rzadkie | przy objawach; badanie zleca lekarz |
| Osoba po 50. roku życia | słabsze wchłanianie B12 z jedzenia | przy objawach |
| Osoba biorąca metforminę | niższe stężenie B12 przy tym leku | przy objawach; lekarz prowadzący |
| Osoba biorąca leki na zgagę ponad 4 lata | gorsze wchłanianie B12 | przy objawach; lekarz prowadzący |
| Osoba po całkowitym usunięciu żołądka | niedobór bardzo prawdopodobny bez stałego uzupełniania B12 | leczenie i kontrole prowadzi lekarz |
| Kobieta w ciąży | wyższa norma, 2,6 µg dziennie | w ciąży lekarz oznacza aktywną B12 |
| Osoba biorąca zastrzyki lub tabletki z B12 | preparat zawyża wynik | powiedz o nim lekarzowi przed badaniem |
Jeśli trenujesz na diecie roślinnej albo nie wiesz, czy Twój jadłospis pokrywa normę B12, nasz dietetyk ułoży jadłospis, w którym ją policzy, i podpowie, kiedy porozmawiać z lekarzem o badaniu.
Czy witamina B12 poprawia wydolność sportowca?
U osób bez niedoboru witaminy B12 raczej nie: suplementy witamin u dobrze odżywionych nie poprawiały wyników8. Ciężki niedobór witaminy B12 i kwasu foliowego prowadzi do niedokrwistości i obniża wytrzymałość.
Wyraźny niedobór witamin albo składników mineralnych może wymiernie pogorszyć wynik sportowy9. Suplement ma sens wtedy, gdy ocena stanu odżywienia wykaże niedobór, a nie jako „polisa ubezpieczeniowa” brana na wszelki wypadek – tak radzi Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOl). Krótkotrwały, niewielki niedobór witamin z grupy B, widoczny tylko w badaniach krwi, nie wpływał na wyniki prób wysiłkowych.
U młodych mężczyzn bez niedokrwistości wydolność po zastrzykach z witaminy B12 nie różniła się od wydolności po zastrzykach z placebo10.
Zastrzyki z witaminy B12 „na energię”: co mówią badania i przepisy antydopingowe?
Dowody, że zastrzyki z B12 poprawiają wynik, są słabe, a u sportowców bez niedoboru autorzy polskiego badania uznali je za nieuzasadnione. Przy niedoborze tabletki podnosiły poziom B12 podobnie jak zastrzyki11.
W polskim badaniu lekkoatletów zastrzyki z B12 brało 34% zawodników, częściej zawodnicy dyscyplin wytrzymałościowych niż siłowych, choć niedoboru nie miał nikt. Tymczasem zastrzyki domięśniowe podnoszą stężenie B12 we krwi powyżej 1000 pg/ml już w tydzień. Regularne zastrzyki to więc niepotrzebne ryzyko bardzo wysokiego stężenia.
Stężenie B12 w osoczu powyżej 1000 pg/ml może też świadczyć o poważnej chorobie, na przykład nerek, wątroby albo nowotworze. Jeśli bierzesz zastrzyki, wynik badania oceni lekarz, który o nich wie. U osób z niedoborem doustna witamina B12 w dużych dawkach normowała jej poziom we krwi podobnie jak zastrzyki, choć badań było mało i dowody są słabej jakości.
Sama witamina B12 nie jest na liście substancji zakazanych Światowej Agencji Antydopingowej (WADA) na 2026 rok12. Zakazane zawsze, w trakcie zawodów i poza nimi, są natomiast wlewy dożylne i zastrzyki o łącznej objętości ponad 100 ml w ciągu 12 godzin, poza leczeniem w szpitalu, zabiegami chirurgicznymi i badaniami diagnostycznymi. Przepis mówi tylko o objętości, więc kroplówka „witaminowa” powyżej 100 ml też się w nim mieści.
Witamina B12 wegańska: jak ją uzupełnić na diecie roślinnej?
Na diecie wegańskiej witaminę B12 uzupełnia się suplementem albo produktami wzbogacanymi, bo roślinne źródła B12 są rzadkie. Polskie normy mówią wprost, że weganie powinni ją suplementować.
Wśród wegan z ogółu populacji Wielkiej Brytanii, a więc nie sportowców, niedobór witaminy B12 miało około 50%. Dorośli weganie mają niższe stężenie B12 i wyższą homocysteinę niż osoby jedzące mięso13. Ci, którzy biorą suplement B12, wypadają we wszystkich wskaźnikach lepiej niż weganie bez suplementu.
Według MKOl suplementacja B12 może być uzasadniona u wszystkich osób na diecie wegańskiej albo prawie wegańskiej, bez względu na to, czy trenują. Wegetarianin może oprzeć się na jajkach i nabiale: dwa jajka na twardo i szklanka mleka dają razem około 2,4 µg witaminy B12, czyli normę dorosłego (nasze wyliczenie z). Jak na diecie roślinnej zjeść dość białka, opisujemy w artykule Białko roślinne.
Witamina B12 dawkowanie: ile przyjmować w suplemencie?
W Polsce dzienna porcja suplementu diety dla dorosłych może zawierać najwyżej 100 µg witaminy B12. Polskiego ani europejskiego zalecenia jednej dawki dla wegan nie znaleźliśmy; autorzy prac proponują do 6 µg albo 50–100 µg dziennie4, 14. Dawkę leczniczą ustala lekarz.
Z dużej dawki organizm wchłania niewielką część. Z tabletki 500 µg trafia do krwi szacunkowo tylko 10 µg. Dawka na opakowaniu nie przekłada się więc wprost na ilość, którą organizm wykorzysta.
Do 6 µg dziennie z suplementu proponuje weganom część autorów, a 50–100 µg dziennie radzą autorzy przeglądu prac o wegetarianach i weganach14. To propozycje autorów, więc ilość dla siebie ustal z dietetykiem albo z lekarzem.
Leczenie niedoboru to inna sytuacja. Przy niedoborze z zaburzeń wchłaniania brytyjskie wytyczne przewidują tabletki z co najmniej 1 mg witaminy B12 dziennie albo zastrzyki, a po całkowitym usunięciu żołądka zastrzyki do końca życia. O formie i dawce leczenia decyduje lekarz.
Jeśli startujesz w zawodach z kontrolą antydopingową, licz się z tym, że razem z niektórymi suplementami można nieświadomie przyjąć substancję zakazaną. Produkty sprawdzone w niezależnym programie badań zmniejszają to ryzyko, ale nie dają pełnej gwarancji. Skąd w suplementach biorą się takie substancje, wyjaśnia hasło Zanieczyszczone suplementy.
Cyjanokobalamina czy metylokobalamina: którą formę wybrać?
NICE radzi wybierać suplement z co najmniej jedną z trzech form: cyjanokobalaminą, metylokobalaminą albo adenozylokobalaminą. Cyjanokobalamina to forma syntetyczna, której używa się do wzbogacania żywności i w suplementach diety.
Metylokobalamina i adenozylokobalamina to formy, w których witamina B12 pracuje w komórkach. Część suplementów zawiera za mało witaminy B12 albo jej niewłaściwą odmianę. Tabletki do ssania, krople pod język i plastry reklamuje się jako lepiej wchłanialne, ale nie udało się znaleźć badań, które by to potwierdzały.
W naszej praktyce ważniejsze od formy jest to, żeby przyjmować B12 regularnie i co jakiś czas sprawdzić wynik u lekarza.
Czy młody sportowiec potrzebuje suplementu witaminy B12?
Młodzież od 13. roku życia potrzebuje według norm 2,4 µg witaminy B12 dziennie, czyli tyle co dorosły. Potrzeby młodego zawodnika powinno pokrywać przede wszystkim jedzenie15.
Zachęcanie młodzieży do suplementów poprawiających wynik uważa się za niewłaściwe. Witamina B12 u nastolatka to dla nas sprawa jadłospisu i ewentualnego niedoboru, a nie wyniku. Młody weganin albo wegetarianin jest w grupie ryzyka; preparat i dawkę dobiera lekarz albo dietetyk razem z rodzicem, a badania krwi zleca lekarz.
Zastrzyki z B12 to leczenie i zleca je lekarz. Inne suplementy przy dużej liczbie godzin ciężkiego, wyczynowego treningu rozważamy indywidualnie. Decyzję podejmuje dietetyk razem z rodzicem, a produkt powinien być badany na obecność substancji zakazanych i najpierw sprawdzony na treningu. Dzieciom w wieku 9–14 lat suplementów na wynik nie wprowadzamy na siłę; więcej o tym w haśle Suplementy u nieletnich.
Z gabinetu
W gabinecie o witaminę B12 pytam zawsze, gdy ktoś je mało mięsa, ryb i nabiału. Weganom mówię wprost, że bez suplementu albo produktów wzbogacanych się nie obejdą, i proszę, żeby co jakiś czas zbadali poziom B12 u lekarza. Zawodnikom, którzy pytają o zastrzyki „na energię”, odpowiadam, że przy prawidłowym wyniku nie ma dowodów na lepszą formę. Kroplówka powyżej 100 ml w ciągu 12 godzin, podana poza leczeniem w szpitalu, jest w sporcie zakazana, nawet witaminowa. Osobom po pięćdziesiątce i tym, którzy biorą metforminę albo leki na zgagę, radzę porozmawiać z lekarzem o badaniu. Rodzicom młodych wegan przypominam, że preparat dobieramy razem, a badania zleca lekarz.
Najczęstsze pytania o witaminę B12 w sporcie
Czy sportowiec potrzebuje więcej witaminy B12 niż osoba, która nie trenuje?
Nie wiadomo, bo danych o wpływie treningu na zapotrzebowanie na witaminę B12 jest mało. Normy żywienia dla Polski nie mają osobnej wartości dla sportowców i podają dorosłemu 2,4 µg dziennie.
Według autorów przeglądu o witaminach z grupy B i wysiłku osoby aktywne ze słabym albo granicznym zaopatrzeniem w te witaminy mogą gorzej radzić sobie z wysiłkiem o dużej intensywności. Najwięcej uwagi B12 wymaga u trenujących wegan, bo według polskich norm weganie powinni ją suplementować.
Czy antykoncepcja hormonalna obniża witaminę B12?
Złożona tabletka antykoncepcyjna może obniżać wynik całkowitej witaminy B12 bez prawdziwego niedoboru.
Niski wynik u kobiety biorącej tabletki nadal może jednak oznaczać niedobór, dlatego lekarz ocenia go ostrożnie. Przed badaniem powiedz lekarzowi, jaką antykoncepcję stosujesz.
Czy po pięćdziesiątce trzeba brać witaminę B12?
Po 50. roku życia spada wchłanianie witaminy B12 z jedzenia, dlatego normy żywienia radzą zwracać szczególną uwagę na możliwość niedoboru.
U osób od 65 lat z podwyższoną homocysteiną B12 z kwasem foliowym, przyjmowana przez dwa lata, nie spowolniła jednak spadku sprawności ani siły uścisku dłoni16. O badaniu i ewentualnym suplemencie zdecyduj z lekarzem.
Czy można przedawkować witaminę B12?
EFSA nie ustaliła górnego bezpiecznego poziomu spożycia witaminy B12, bo nie stwierdzono szkodliwych skutków jej dużego spożycia z diety ani z suplementów.
Nadmiar z jedzenia organizm wydala z moczem. U mężczyzn, którzy przez ponad 10 lat brali pojedyncze preparaty z ponad 55 µg B12 dziennie, ryzyko raka płuca było jednak o 30–40% wyższe. Nie dowodzi to, że winna jest witamina – to tylko związek.
Czy kwas foliowy może ukryć niedobór witaminy B12?
Tak. Nadmiar kwasu foliowego może maskować niedobór witaminy B12, a niewykryty na czas niedobór może prowadzić do nieodwracalnych zmian neurologicznych.
Najbardziej narażeni są weganie, osoby starsze i osoby z zaburzeniami wchłaniania B12, jeśli biorą duże dawki kwasu foliowego. Jeśli przyjmujesz kwas foliowy w suplemencie, powiedz o tym lekarzowi przy badaniu krwi.
Jak szybko działa leczenie niedoboru witaminy B12?
Według NICE objawy mogą zacząć ustępować w ciągu 2 tygodni, ale poprawa może zająć do 3 miesięcy, a całkowite ustąpienie objawów jeszcze dłużej.
Na początku leczenia objawy mogą się nawet przejściowo nasilić. Jeśli się nie poprawiają, wracają albo pojawiają się nowe, wytyczne radzą zgłosić się do lekarza bez czekania na wizytę kontrolną.