Kolarz na szosówce jedzie pustą drogą, w tle góry i błękitne niebo.

Kolarstwo szosowe: od czego zacząć trening i jak jeść na początku

Kolarstwo szosowe zaczynasz od krótkich, spokojnych jazd i z tygodnia na tydzień zwiększasz łączny czas jazdy. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca dorosłym 150–300 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo albo 75–150 minut intensywnego, a kto dopiero zaczyna, ma do tego dochodzić stopniowo1. Na godzinną jazdę nie potrzebujesz dużo jedzenia2. Po powrocie wystarczy zwykły posiłek, w którym jest 15–25 g białka3.

Kolarstwo szosowe: ile jeździć w tygodniu na początek?

Docelowo 150–300 minut umiarkowanego wysiłku albo 75–150 minut intensywnego w tygodniu, bo tyle WHO zaleca dorosłym. Na starcie jeździsz mniej i dokładasz czas stopniowo.

Zalecenie WHO dotyczy dorosłych w wieku 18–64 lat, także tych z chorobami przewlekłymi. Minuty wysiłku umiarkowanego i intensywnego możesz łączyć w jednym tygodniu. Jeśli na razie nie dojeżdżasz do 150 minut, i tak zyskujesz, bo trochę ruchu jest lepsze niż żaden.

Zacznij od małej dawki ruchu, a potem stopniowo jeźdź częściej, mocniej i dłużej. Dokładając powoli, ograniczasz też ryzyko, które niesie wysiłek. Pierwszy tydzień na szosie niech więc będzie raczej za łatwy niż za trudny.

Zalecenia WHO opisują ruch dla zdrowia, a nie trening pod wyścigi. Gdy przyjdzie ochota na starty, plan obciążeń ułóż z trenerem kolarstwa.

Jak zacząć jeździć na rowerze szosowym: przykładowy pierwszy miesiąc

Przykładowy pierwszy miesiąc: w pierwszych trzech tygodniach trzy jazdy w tygodniu w umiarkowanym wysiłku, od 30 minut w pierwszym tygodniu do 50 minut w trzecim, w czwartym cztery jazdy po 45 minut. W trzecim tygodniu dochodzisz do 150 minut, czyli dolnej granicy zalecenia WHO.

Umiarkowany wysiłek to według WHO 5–6 punktów w skali odczuwanego zmęczenia od 0 do 10, a intensywny to 7–8 punktów. Wolny spacer to wysiłek lekki, na 2–4 punkty. W przykładowym planie są też ćwiczenia siłowe, bo dorośli powinni je robić co najmniej 2 dni w tygodniu.

Tydzień Jazdy w tygodniu Czas jednej jazdy Jazda razem Wysiłek Ćwiczenia siłowe
1 3 30 minut 90 minut umiarkowany, 5–6 na 10 2 dni
2 3 40 minut 120 minut umiarkowany, 5–6 na 10 2 dni
3 3 50 minut 150 minut umiarkowany, 5–6 na 10 2 dni
4 4 45 minut 180 minut umiarkowany, 5–6 na 10 2 dni

Przykładowy pierwszy miesiąc jazd to plan dla zdrowego dorosłego. Twój plan może wyglądać inaczej. Minuty w poszczególnych tygodniach rozpisaliśmy sami: zaczynają się poniżej 150 minut i rosną stopniowo, tak jak radzi WHO. Jazdy rozłóż na cały tydzień i zostaw między nimi czas na odpoczynek1, 4.

Jeśli przy dokładaniu jazd pojawią się nowe dolegliwości, idź do lekarza.

Trening kolarski: jak mocno jeździć na początku?

Przez pierwsze tygodnie jeźdź w umiarkowanym wysiłku, na 5–6 punktów w skali od 0 do 10. Mocniejsze jazdy, na 7–8 punktów, dokładaj stopniowo, gdy umiarkowany ruch masz już w nawyku.

Na szosie łatwo pojechać mocniej, niż zakładasz. MET, czyli równoważnik metaboliczny, mówi, ile razy więcej energii zużywasz niż w spoczynku. W tabelach wydatku energii jazda we własnym, łatwym tempie to 4,3 MET, a spokojna jazda z prędkością około 16–19 km/h już 6,8 MET5. WHO zalicza wysiłek od 3 do niecałych 6 MET do umiarkowanego, a od 6 MET do intensywnego.

Na pierwszych jazdach na szosie patrz na odczucie wysiłku w skali od 0 do 10, a prędkość z licznika zostaw na później. Skala odczuwanego wysiłku odnosi wysiłek do Twoich własnych możliwości.

Odpoczynek jest częścią treningu. Europejskie Kolegium Nauk o Sporcie (ECSS) i Amerykańskie Kolegium Medycyny Sportowej (ACSM) piszą wspólnie, że trening musi obciążać, ale nie może łączyć zbyt dużego obciążenia ze zbyt krótkim odpoczynkiem4. Przetrenowanie to długotrwałe złe przystosowanie organizmu do treningu, ze zmęczeniem, spadkiem formy i gorszym nastrojem. Gdy szukasz jego przyczyn, sprawdź też, czy nie jesz za mało, w tym za mało węglowodanów albo białka.

Trening na rowerze a kości: co dołożyć poza jazdą?

Dołóż ćwiczenia siłowe na wszystkie główne grupy mięśni co najmniej 2 dni w tygodniu, tak jak WHO zaleca dorosłym. Sama jazda na szosie raczej nie wzmacnia kości6.

U dorosłych kolarzy szosowych, którzy regularnie trenują, badania – choć nie wszystkie zgodne – pokazują niską gęstość kości, na przykład w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Może to wynikać z długich godzin w pozycji, w której rower przejmuje masę ciała, i z odpoczynku na siedząco albo na leżąco. Jazda na rowerze górskim albo inny sport obok szosy mogą ten niekorzystny wpływ zmniejszać.

Ćwiczenia siłowe według WHO dają dorosłym dodatkowe korzyści dla zdrowia. Jeśli trenujesz po pięćdziesiątce, sprawdź, jak jeść po pięćdziesiątce. Zebraliśmy tam zasady jedzenia dla mięśni i kości.

Ustawienie roweru, pozycję i dobór sprzętu ustal w serwisie rowerowym albo z trenerem.

Co jeść przed jazdą na rowerze?

Przed jazdą do godziny nie musisz jeść nic specjalnego: węglowodany zjedzone przed wysiłkiem poprawiały wynik zwykle dopiero w wysiłku dłuższym niż 60 minut7. Przed dłuższą jazdą zjedz posiłek z węglowodanami 3–4 godziny wcześniej8.

Przed długim wysiłkiem wytyczne podają 1–4 g węglowodanów na kilogram masy ciała 3–4 godziny wcześniej. Dla kolarza ważącego 75 kg to według naszego przeliczenia 75–300 g.

Przekąskę z węglowodanami, na przykład banana, możesz zjeść nawet pół godziny przed wyjazdem. Spadek cukru we krwi po węglowodanach zjedzonych 30–60 minut przed wysiłkiem zdarzał się w badaniach rzadko i nie pogarszał wyniku.

W posiłku przed jazdą ogranicz tłuszcz, błonnik i białko, bo badania łączą je z kłopotami z brzuchem w czasie wysiłku9. Pory i przykłady posiłków rozpisuje artykuł Co jeść przed treningiem.

Czy trzeba jeść w trakcie godzinnej jazdy?

Zwykle nie. Przy wysiłku trwającym od pół godziny do godziny nie potrzebujesz dużych ilości węglowodanów, a korzyść może dać już samo przepłukanie ust słodkim napojem.

Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOl) podaje, że nawet niewielka ilość węglowodanów w trakcie wysiłku może poprawić wynik w zawodach trwających godzinę. Na mocnej godzinnej jeździe może więc wystarczyć kilka łyków słodkiego napoju.

Im dłuższa jazda, tym więcej węglowodanów potrzebujesz. Na jeździe dłuższej niż godzina kolarz celuje w 30–60 g węglowodanów na godzinę10. Na dłuższe trasy przyda się plan jedzenia na długiej jeździe, z tym, co spakować na 2, 3 i 4 godziny.

Jak pić na pierwszych jazdach na szosie?

Pij tak, żeby w trakcie jazdy stracić mniej niż około 2% masy ciała, ale nie przybrać na wadze od nadmiaru picia. Tak radzi Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOl).

Przy masie 75 kg utrata 2% masy ciała to według naszego przeliczenia 1,5 kg. Gdy jeździsz w upale, MKOl radzi dopasować ilość picia do zmian masy ciała, sprawdzanych codziennie rano11. Sód w napoju przydaje się, gdy mocno się pocisz, zwłaszcza przy wysiłku dłuższym niż około 2 godziny.

Po jeździe uzupełniasz wodę i sól, które tracisz z potem. Duże odwodnienie może pogorszyć wynik, szczególnie w upale.

Co jeść po jeździe na rowerze?

Zjedz zwykły posiłek, w którym jest 15–25 g dobrej jakości białka. MKOl podaje taką porcję po każdym treningu.

Białko jedz regularnie przez cały dzień, nie tylko po treningu. Jeśli jesz różnorodnie i tyle, ile potrzebujesz, białka zwykle masz dość.

Węglowodany też się liczą. Po jeździe mają uzupełnić zapasy przed kolejnym wysiłkiem. Szybko uzupełnić paliwo i płyny musisz zwłaszcza wtedy, gdy kolejne wysiłki dzieli krótki czas.

Jazda na rowerze a odchudzanie: jak chudnąć i mieć siłę na jazdy?

Chudnij powoli, o około 0,5 kg tygodniowo, bo tyle MKOl zaleca sportowcom12. Jedz tyle, żeby mieć siłę na jazdy: zbyt mało energii może pogorszyć formę i postępy z treningu.

Godzina jazdy z prędkością około 19–22 km/h to dla osoby ważącej 75 kg około 600 kcal razem ze spoczynkiem. To liczba z tabel, dobra jako punkt wyjścia. Twój rzeczywisty wydatek może być inny. Wydatek przy innej prędkości i masie pokazuje osobny artykuł ile kalorii spala jazda na rowerze.

Niska dostępność energii to stan, w którym po odjęciu kosztu jazd organizmowi zostaje za mało energii. Może osłabić formę i przystosowanie do treningu. Według MKOl może też szkodzić płodności, przemianie materii, odporności, kościom i pracy mózgu. Przy redukcji wybieraj więc produkty bogate w składniki odżywcze, bo przy mniejszej ilości jedzenia łatwiej o niedobory.

Nie tnij jedzenia na ostro. Planując deficyt kaloryczny, celuj w spokojne tempo chudnięcia. Gdy w planach są starty, a kilogramy mają zejść bez utraty mocy na podjazdach, pomoże tekst o wadze startowej kolarza.

Jeśli na szosę wyjeżdża nastolatek, podstawą jest jedzenie, a odchudzanie w okresie wzrostu odpada, bo MKOl odradza diety u młodych sportowców.

Z gabinetu

Osobom, które zaczynają jeździć na szosie, radzę najpierw ułożyć tydzień, a dopiero potem myśleć o jedzeniu. Na początek wystarczą trzy spokojne jazdy i dwa krótkie treningi siłowe. Przed godzinną jazdą nie każę nikomu pakować kanapek do kieszeni koszulki. Przed dłuższą trasą proszę o zwykły posiłek z węglowodanami kilka godzin wcześniej, a po powrocie o obiad z porcją białka. Kto przy okazji chce schudnąć, niech chudnie powoli i nie odcina sobie paliwa na jazdy. Kolarzom po pięćdziesiątce przypominam o ćwiczeniach siłowych dla zdrowia i o tym, że sama szosa raczej nie wzmacnia kości.

Najczęstsze pytania o kolarstwo szosowe na początku

Czy przed pierwszą jazdą trzeba iść do lekarza?

Zdrowy dorosły bez przeciwwskazań zwykle nie potrzebuje zgody lekarza przed wysiłkiem lekkim albo umiarkowanym, nie cięższym niż szybki marsz. Przy chorobie przewlekłej rodzaj i ilość ruchu możesz omówić z lekarzem albo specjalistą od aktywności fizycznej.

Jeśli już regularnie ćwiczysz umiarkowanie, według WHO możesz bez konsultacji stopniowo przejść do wysiłku intensywnego. Gdy przy zwiększaniu wysiłku pojawią się nowe objawy, idź do lekarza.

Czy można jeździć na rowerze na czczo?

Krótką jazdę możesz zrobić przed śniadaniem, bo przed wysiłkiem krótszym niż godzina węglowodany zwykle nie poprawiały wyniku. Przy dużej liczbie treningów częste jazdy na czczo mogą sprzyjać niedoborowi energii.

U osób, które dużo trenują, jazdy na czczo mogą prowadzić do ujemnego bilansu energii, a ten wiąże się z zaburzeniami hormonalnymi i odporności. Przed jazdą dłuższą niż godzina lepiej coś zjeść.

Ile białka potrzebuje początkujący kolarz?

Przy rekreacyjnej jeździe zwykle tyle, ile każdy dorosły: normy żywienia dla Polski podają 0,90 g białka na kilogram masy ciała na dobę13. Przy 75 kg to według naszego przeliczenia około 68 g.

Jeśli jeździsz rekreacyjnie albo trenujesz lekko, według norm nie potrzebujesz więcej białka. Dla sportowców trenujących intensywnie dyscypliny wytrzymałościowe albo siłowe normy podają 1,2–1,7 g na kilogram masy ciała na dobę.

Czy po pięćdziesiątce można zacząć kolarstwo szosowe?

Tak. Do 64. roku życia obowiązują Cię te same zalecenia WHO co młodszych dorosłych, a od 65 lat WHO dokłada ćwiczenia równowagi i siły co najmniej 3 dni w tygodniu.

Ćwiczenia równowagi i siły mają poprawiać sprawność i zapobiegać upadkom. Od 65. roku życia ruszaj się tyle, na ile pozwala Ci sprawność, a wysiłek dopasuj do swojej kondycji.

Czy kobieta zaczyna kolarstwo szosowe tak samo jak mężczyzna?

Tak. Zalecenie WHO dotyczy wszystkich dorosłych, także kobiet. W ciąży WHO radzi unikać aktywności z dużym ryzykiem upadku, więc o jeździe na szosie zdecyduj z lekarzem prowadzącym ciążę.

W ciąży i po porodzie WHO zaleca co najmniej 150 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo, jeśli nie ma przeciwwskazań. Kobiety, które przed ciążą regularnie ćwiczyły intensywnie, mogą według WHO kontynuować taki ruch.

Czy nastolatek może zacząć kolarstwo szosowe i się odchudzać?

Nastolatek może zacząć jeździć na szosie, ale podstawą jest jedzenie, a odchudzanie w okresie wzrostu odpada, bo MKOl odradza diety u młodych sportowców.

Zbyt mało energii może pogorszyć formę i postępy z treningu, a według MKOl także zaszkodzić płodności, przemianie materii, odporności, kościom i pracy mózgu.

Jakie błędy popełniają początkujący kolarze?

Na początku łatwo jechać za mocno, jeść za mało i chudnąć za szybko. Każdy z tych błędów da się ograniczyć1, 4, 12.

Na szosie łatwo pojechać mocniej, niż zakładasz, więc na początku patrz na odczucie wysiłku, czyli 5–6 punktów w skali od 0 do 101, 5. Gdy szukasz przyczyn przetrenowania, sprawdź też, czy nie jesz za mało, w tym za mało węglowodanów albo białka. Chudnij powoli, o około 0,5 kg tygodniowo.

Wolisz porozmawiać z dietetykiem?

Na konsultacji online ustalisz z Radosławem Siałkowskim, jak jeść pod Twoje treningi i zawody.