Jak czytać wynik kalkulatora węglowodanów?
Kalkulator węglowodanów podaje zakres w gramach na dobę i ten sam zakres w gramach na kilogram masy ciała. Pod spodem dopisuje, ile to kilokalorii z samych węglowodanów.
Zakres zależy od obciążenia treningiem. Ocenisz je najprościej po tym, czy w trakcie wysiłku możesz rozmawiać:
- lekki wysiłek, np. joga albo spacer, swobodnie rozmawiasz, a nawet śpiewasz: 3–5 g/kg dziennie;
- godzina lub dłużej umiarkowanego wysiłku, rozmawiasz bez trudu, ale nie zaśpiewasz: 5–7 g/kg;
- godzina lub dłużej ciężkiego wysiłku, np. interwały, mówisz tylko krótkimi zdaniami: 6–10 g/kg;
- bardzo ciężki wysiłek przez godzinę lub dłużej albo bardzo długi, w trakcie nie da się mówić: 8–12 g/kg.
Węglowodany na dobę dla kilku mas ciała (nasze wyliczenie):
| Masa ciała | Lekki (3–5 g/kg) | Umiarkowany (5–7 g/kg) | Ciężki (6–10 g/kg) | Bardzo ciężki (8–12 g/kg) |
|---|---|---|---|---|
| 60 kg | 180–300 g | 300–420 g | 360–600 g | 480–720 g |
| 70 kg | 210–350 g | 350–490 g | 420–700 g | 560–840 g |
| 80 kg | 240–400 g | 400–560 g | 480–800 g | 640–960 g |
| 90 kg | 270–450 g | 450–630 g | 540–900 g | 720–1080 g |
Wynik to zakres, a ilość węglowodanów ma się zmieniać razem z treningiem: w dni ciężkiego treningu jedz więcej, w dni lżejsze mniej. Ile kalorii potrzebujesz razem z białkiem i tłuszczem, policzysz w kalkulatorze zapotrzebowania kalorycznego.
Ile węglowodanów zjeść przed treningiem i po nim?
Przed dłuższym treningiem albo startem zjedz posiłek 3–4 godziny wcześniej, z 1–4 g węglowodanów na kilogram masy ciała2. Po treningu, gdy kolejny wysiłek masz jeszcze tego samego dnia, jedz 1,0–1,2 g/kg w każdej godzinie.
Przy masie 70 kg posiłek przed wysiłkiem to 70–280 g węglowodanów (nasze wyliczenie). Kalkulator pokazuje go przy treningu albo starcie trwającym godzinę lub dłużej. Jak ułożyć taki posiłek i co zjeść, gdy do treningu zostało mniej czasu, opisuje artykuł Co jeść przed treningiem.
Po wysiłku pośpiech ma sens wtedy, gdy za kilka godzin znów trenujesz albo startujesz, np. w turnieju z kilkoma meczami jednego dnia. Jedz wtedy 1,0–1,2 g/kg na godzinę, bo przy takiej ilości glikogen, czyli zapas węglowodanów w mięśniach i wątrobie, odbudowuje się najszybciej. Przy masie 70 kg to 70–84 g węglowodanów na godzinę (nasze wyliczenie).
Gdy następny trening masz za dobę, liczy się suma węglowodanów z całego dnia, o ile jesz też dość energii. Wtedy z jedzeniem po treningu nie musisz się raczej spieszyć.
Ile węglowodanów na godzinę w trakcie wysiłku?
Przy wysiłku od godziny do 2,5 h przegląd opublikowany z konsensusem Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (MKOl) podaje 30–60 g węglowodanów na godzinę, a przy dłuższym może pomóc nawet do 90 g na godzinę3.
Przy wysiłku krótszym niż godzina duże ilości węglowodanów w trakcie nie są potrzebne4. Przy wysiłku trwającym około godziny wynik może poprawić niewielka ilość węglowodanów albo samo płukanie ust napojem z węglowodanami.
Do 90 g na godzinę organizm wchłonie tylko z mieszanki cukrów, np. glukozy z fruktozą, bo jednego rodzaju wykorzystuje do około 60 g na godzinę. Górna granica nie dotyczy każdego. Biegacz, który kończy maraton w około 5 godzin, niekoniecznie potrzebuje aż 90 g na godzinę.
Plan jedzenia w trakcie wypróbuj na treningu, zanim zastosujesz go w zawodach5. Produkty i rozłożenie porcji w czasie wysiłku opisuje hasło Żywienie w trakcie wysiłku. Jeśli biegasz, kalkulator tempa biegu przeliczy węglowodany na godzinę dla Twojego czasu na mecie.
Ile węglowodanów przy ładowaniu przed zawodami?
Przez 36–48 godzin przed zawodami wytrzymałościowymi zestawienie badań nad ładowaniem podaje, za obecnymi wytycznymi żywieniowymi, 10–12 g węglowodanów na kilogram masy ciała na dobę6. Kalkulator liczy ładowanie, gdy zaznaczysz zawody wytrzymałościowe trwające ponad 90 minut.
Ładowanie węglowodanami to jedzenie dużej ilości węglowodanów w ostatnich dniach przed startem, przy mniejszym treningu, żeby zgromadzić w mięśniach więcej glikogenu niż zwykle. Zawodnik ważący 70 kg je wtedy 700–840 g węglowodanów na dobę (nasze wyliczenie). Według zestawienia badań zapas glikogenu wyraźnie rośnie już przy ponad 8 g/kg na dobę przez 36–48 godzin, choć autorzy zaznaczają, że ta granica jest niepewna.
Kalkulator liczy ładowanie dopiero przy wysiłku ponad 90 minut. W takich zawodach większe zapasy glikogenu opóźniały zmęczenie o około 20%, a w biegu albo jeździe na rowerze o umiarkowanej intensywności, trwających 60–90 minut, nie dawały korzyści7. W sportach zespołowych ładowanie nie jest potrzebne.
Bardzo duża ilość węglowodanów może powodować dolegliwości ze strony brzucha. Dlatego w dniach ładowania wybieraj produkty z małą ilością błonnika. Cały plan, dzień po dniu, rozpisaliśmy w haśle Ładowanie węglowodanami.
Jak kalkulator liczy węglowodany?
Kalkulator mnoży zakres gramów na kilogram, właściwy dla Twojego treningu, przez masę ciała. Kilokalorie liczy z zasady, że 1 g węglowodanów to 4 kcal.
Przykład dla osoby ważącej 58 kg, która trenuje godzinę dziennie w umiarkowanym tempie (nasze wyliczenie): 5 × 58 = 290 g, a 7 × 58 = 406 g węglowodanów na dobę. Z tej ilości pochodzi 1160–1624 kcal. Gdy ta sama osoba zaznaczy ładowanie przed maratonem, dostanie 580–696 g na dobę w ostatnich 36–48 godzinach przed startem.
Liczby w kalkulatorze pochodzą z tych źródeł:
- Węglowodany na dobę: 3–5, 5–7, 6–10 i 8–12 g/kg według obciążenia treningiem, z tabeli zaleceń dla sportowców trenujących ciężko i długo dzień po dniu, opartej m.in. na zaleceniach Amerykańskiego Kolegium Medycyny Sportowej (ACSM).
- Posiłek przed wysiłkiem: 1–4 g/kg 3–4 godziny przed wysiłkiem, za aktualnymi wytycznymi przytoczonymi w przeglądzie o glikogenie w wysiłku wytrzymałościowym.
- W trakcie wysiłku: 30–60 g na godzinę od godziny do 2,5 h i do 90 g na godzinę powyżej 2,5 h podaje przegląd opublikowany razem z konsensusem MKOl. Sam konsensus wiąże do 90 g na godzinę z zawodami trwającymi ponad około 3 godziny. Te same progi stosuje kalkulator tempa biegu.
- Po wysiłku: 1,0–1,2 g/kg na godzinę, gdy kolejny wysiłek jest tego samego dnia.
- Ładowanie: 10–12 g/kg na dobę przez 36–48 godzin przed zawodami wytrzymałościowymi; próg ponad 90 minut.
- Energia: 1 g węglowodanów to 4 kcal.
- Zakresy pól: wiek 10–100 lat (gramy od 18 lat), masa ciała 35–250 kg.
Ilość na godzinę wysiłku kalkulator dobiera do czasu trwania wysiłku, bez przeliczania na masę ciała. Każdy wynik zaokrągla do pełnych gramów. Kalkulator nie uwzględnia rodzaju sportu poza wyborem obciążenia, pory treningu ani tego, ile węglowodanów zjadasz teraz.
Na ile wynik kalkulatora węglowodanów jest dokładny?
Wynik jest orientacyjny. Zakresy dotyczą sportowców, którzy trenują ciężko i długo dzień po dniu, a obciążenie treningiem oceniasz po tym, czy w trakcie możesz rozmawiać.
Kalkulator nie mierzy Twojego zużycia węglowodanów, tylko stosuje zalecenia dla sportowców. Gdy zawsze jesz górną granicę, a trening jest lżejszy niż poziom wybrany w kalkulatorze, łatwo zjeść więcej energii, niż potrzebujesz.
Zakresy są szerokie, bo jeden poziom obejmuje różne treningi, np. interwały, bieganie albo pływanie w mocnym tempie. Dla piłkarzy wyczynowych Unia Europejskich Związków Piłkarskich (UEFA) podaje własne liczby: 3–6 g/kg w zwykły dzień treningowy, czyli mniej niż 6–10 g/kg przy ciężkim treningu8.
Kiedy nie stosować kalkulatora węglowodanów?
Kalkulator liczy dla zdrowych, trenujących dorosłych. Poniżej 18 lat, w ciąży, w czasie karmienia piersią i przy cukrzycy nie pokazuje gramów.
Poniżej 18 lat
Dla osoby poniżej 18 lat kalkulator nie podaje gramów węglowodanów ani na dzień, ani na godzinę wysiłku. Jedzenie młodego zawodnika na co dzień, na treningu i w zawodach układamy indywidualnie, razem z rodzicem.
Ciąża i karmienie piersią
Zakresy kalkulatora powstały dla trenujących sportowców, a nie dla kobiet w ciąży ani karmiących piersią. Ilość węglowodanów w tym czasie ustalimy z Tobą na konsultacji.
Cukrzyca
Zakresy dotyczą zdrowych osób. Przy cukrzycy ilość węglowodanów i ich rozłożenie wokół treningu ustal z lekarzem prowadzącym, a plan żywienia ułożymy z Tobą na konsultacji.
Jakie błędy popełnia się przy liczeniu węglowodanów?
Łatwo się pomylić, wybierając jeden poziom na cały tydzień, według najcięższego treningu. Wynik wychodzi wtedy za wysoki na lżejsze dni, dlatego dzień ciężki i dzień lekki policz osobno.
Inne pomyłki:
- Gramy węglowodanów pomylone z gramami jedzenia. Kalkulator podaje gramy samych węglowodanów. Ile ma ich porcja produktu, odczytasz z etykiety, z wiersza „węglowodany” i wielkości porcji.
- Ładowanie przed każdym startem. Ładowanie może poprawić wynik w wysiłku trwającym ponad 90 minut2, 7, a przed meczem nie jest potrzebne.
- Posiłek przed treningiem doliczony ponad dzienną sumę. Posiłek przed wysiłkiem i porcje po nim są częścią dziennej ilości węglowodanów, a nie dodatkiem do niej.
- Masa ciała sprzed kilku miesięcy. Kalkulator liczy na kilogram, więc wpisz obecną masę, zważoną rano.
Z gabinetu
Gdy zawodnik pokazuje mi wynik z kalkulatora, najpierw pytam, jak wygląda jego zwykły tydzień, a nie najcięższy dzień. Proszę, żeby dzień mocnej jednostki i dzień spokojniejszy liczył osobno, każdy według poziomu tego dnia, zamiast trzymać jedną liczbę na cały tydzień. Przed długim startem rozpisuję ładowanie i jedzenie w trakcie, a plan na trasie każę sprawdzić wcześniej na treningu. Rodzicom mówię wprost: gramów dla nastolatka z kalkulatora nie liczę, jedzenie młodego zawodnika układam osobno.
Najczęstsze pytania o kalkulator węglowodanów
Czy w dzień bez treningu jeść mniej węglowodanów?
Tak. Ilość węglowodanów zmienia się razem z treningiem: więcej w dni ciężkiego wysiłku, mniej w dni lżejsze.
W dzień bez treningu wybierz w kalkulatorze lekki wysiłek, czyli najniższy zakres z tabeli, 3–5 g na kilogram masy ciała; osobnej liczby na dzień bez ruchu tabela nie podaje. W dzień ciężkiej jednostki wybierz poziom tej jednostki.
Ile węglowodanów dziennie potrzebuje piłkarz?
Piłkarzowi wyczynowemu UEFA podaje 3–6 g/kg w zwykły dzień treningowy i 6–8 g/kg w dniu przed meczem, w dniu meczu i dzień po nim.
Zakres na zwykły dzień jest niższy niż 6–10 g/kg przy ciężkim treningu w ogólnej tabeli, bo w tygodniu z jednym meczem piłkarz trenuje zwykle raz dziennie i nie robi dodatkowych treningów poza klubem. Posiłek przed meczem UEFA zaleca 3–4 godziny przed pierwszym gwizdkiem, z 1–3 g węglowodanów na kilogram masy ciała.
Czy przed meczem trzeba ładować węglowodany?
Nie. W sportach zespołowych ładowanie węglowodanami nie jest potrzebne, bo zapas glikogenu uzupełnia już 6–10 g/kg na dobę.
Ładowanie z 10–12 g/kg zostaw na zawody wytrzymałościowe trwające ponad 90 minut, np. maraton albo długi wyścig kolarski6, 7. W piłce nożnej wystarczy więcej węglowodanów w dniu przed meczem i w dniu meczu.
Czy kobieta potrzebuje innej ilości węglowodanów niż mężczyzna?
Raczej nie. Kalkulator liczy kobietom i mężczyznom tak samo, na kilogram masy ciała. Gdy trenujące kobiety i mężczyźni jedli tyle samo węglowodanów na kilogram beztłuszczowej masy ciała, gromadzili glikogen w podobnym stopniu9.
To badanie liczyło węglowodany na kilogram beztłuszczowej masy ciała, a kalkulator liczy na kilogram całej masy ciała. W dniach ładowania kobiety zwiększały zapas glikogenu dopiero wtedy, gdy razem z węglowodanami jadły też więcej energii10. Dlatego zawodniczka w tym czasie dokłada węglowodany do posiłków, zamiast zastępować nimi inne produkty.
Czy kalkulator węglowodanów liczy też białko i tłuszcz?
Nie. Kalkulator liczy tylko węglowodany: na dobę, przed treningiem, w trakcie i po nim.
Ile białka jeść dziennie i na jeden posiłek, policzy Kalkulator białka. Łączną ilość kalorii pokaże kalkulator zapotrzebowania kalorycznego.
