Jak czytać wynik kalkulatora makro?
Wynik to gramy białka, tłuszczu i węglowodanów na dzień, a pod nimi te same ilości w g/kg i w procentach energii. Jedz według liczb dla danego dnia: w dzień treningowy więcej węglowodanów, w dzień bez treningu mniej.
Makro mężczyzny w wieku 30 lat (80 kg, 180 cm, praca przy biurku, cztery intensywne biegi po 60 minut w tygodniu) przy utrzymaniu masy ciała:
| Składnik | Dzień treningowy, 3 520 kcal | Dzień bez treningu, 2 760 kcal |
|---|---|---|
| Białko | 120 g (1,5 g/kg, 14% energii) | 120 g (1,5 g/kg, 17% energii) |
| Tłuszcz | 117 g (1,5 g/kg, 30% energii) | 92 g (1,2 g/kg, 30% energii) |
| Węglowodany | 496 g (6,2 g/kg, 56% energii) | 363 g (4,5 g/kg, 53% energii) |
U mężczyzny ważącego 80 kg, który cztery razy w tygodniu biega intensywnie, białko jest takie samo w dzień treningowy i w dzień bez treningu: 120 g. Różnicę 760 kcal między tymi dniami, czyli koszt treningu, dzielą między siebie węglowodany (o 133 g więcej) i tłuszcz (o 25 g więcej).
Gdy wybierzesz liczbę posiłków, kalkulator dzieli każdy składnik po równo. Węglowodany z takiego podziału możesz przesunąć na posiłki przed treningiem i po nim. Gdy biegasz po pracy, będą to posiłek przed wyjściem na trening i kolacja po powrocie. Przykładowe posiłki na dni z treningiem i bez treningu pokazuje darmowy tydzień jadłospisu w PDF.
W przykładzie mężczyzny ważącego 80 kg procent energii z węglowodanów jest w obu dniach podobny (56% i 53%), a ilość węglowodanów różni się o 133 g. Dlatego wynik czytaj w gramach, a procenty traktuj jako dodatek.
Jak kalkulator dzieli kalorie na białko, tłuszcz i węglowodany?
Kalkulator najpierw ustala białko, potem tłuszcz, a węglowodany wypełniają resztę kalorii. Na końcu sprawdza, czy węglowodanów jest tyle, ile zalecenia podają przy Twoim treningu.
- Kalorie. Kalkulator bierze je z kalkulatora zapotrzebowania kalorycznego; jeśli znasz swoje, możesz je wpisać w formularzu.
- Podstawowa przemiana materii ze wzoru Mifflina–St Jeora1.
- Współczynnik aktywności fizycznej (PAL) dnia bez treningu 1,55 przy pracy siedzącej albo 1,75 przy pracy w ruchu2.
- Koszt treningu z wartości MET dla dyscypliny i intensywności; MET mówi, ile razy więcej energii niż w spoczynku zużywasz w danym wysiłku3.
- Na redukcję 20% mniej4, ale nie mniej niż 30 kcal na kilogram masy beztłuszczowej, czyli granica niskiej dostępności energii5. Dostępność energii to energia z jedzenia, która zostaje organizmowi po odjęciu kosztu treningu liczonego ponad spoczynek, w przeliczeniu na kilogram masy beztłuszczowej.
- Na budowę masy 10% więcej6.
- Białko. Kalkulator bierze wartość z zakresu, który podaje kalkulator białka.
- Utrzymanie masy ciała 1,5 g/kg, blisko środka zakresu 1,2–1,7 g/kg, który normy żywienia dla Polski podają sportowcom trenującym intensywnie wytrzymałościowo albo siłowo7.
- Budowa masy 1,9 g/kg, środek zakresu 1,6–2,2 g/kg, który UEFA podaje piłkarzom wyczynowym8.
- Redukcja 2,0 g/kg, górna granica zakresu 1,8–2,0 g/kg z pracy konsensusu Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (MKOl); miejsce w tym zakresie zależy od wielkości deficytu9.
- Tłuszcz. Normy żywienia dla Polski podają dorosłym 20–35% energii z tłuszczu, a w tabelach przeliczają na gramy wartość 30%. Kalkulator zaczyna więc od 30% i nigdy nie schodzi poniżej 20% ani nie przekracza 35%.
- Węglowodany. To kalorie, które zostają po białku i tłuszczu. Gram białka i gram węglowodanów dają po 4 kcal, a gram tłuszczu 9 kcal.
- Sprawdzenie. Kalkulator porównuje węglowodany z zakresem w gramach na kilogram dla Twojego obciążenia treningiem10. Gdy reszta wypada poza zakres, przesuwa tłuszcz w granicach 20–35% energii, a gdy i to nie wystarcza, pokazuje komunikat.
Ile węglowodanów na kilogram przy Twoim treningu?
Zalecenia dla sportowców podają od 3–5 g węglowodanów na kilogram masy ciała dziennie przy lekkim wysiłku do 8–12 g/kg przy bardzo ciężkim albo bardzo długim. Te same zakresy liczy kalkulator węglowodanów.
| Wysiłek | Węglowodany na dobę | Kiedy kalkulator wybiera ten zakres (nasze przypisanie) |
|---|---|---|
| Lekki, np. joga albo spacer | 3–5 g/kg | trening krótszy niż godzina dziennie i każdy dzień bez treningu |
| Umiarkowany, godzina lub dłużej | 5–7 g/kg | umiarkowany trening od godziny dziennie, krócej niż 4 godziny |
| Ciężki, godzina lub dłużej, np. interwały | 6–10 g/kg | intensywny trening od godziny dziennie, krócej niż 4 godziny |
| Bardzo ciężki przez godzinę lub dłużej albo bardzo długi | 8–12 g/kg | co najmniej 4 godziny treningu dziennie |
Minuty z całego tygodnia kalkulator dzieli na dni treningowe, najwyżej na siedem. Przy 10 treningach po 120 minut wychodzi więc średnio 171 minut dziennie. Jak dobierać węglowodany do dni o różnym obciążeniu, opisuje hasło Węglowodany w sporcie.
Co zrobić, gdy węglowodanów wychodzi za mało albo za dużo?
Gdy węglowodanów wychodzi za mało, zjedz je przed treningiem i po nim, a gdy na redukcji trening wyraźnie słabnie, zmniejsz deficyt. Nadwyżkę węglowodanów możesz zostawić, dopóki masa ciała idzie w planowanym kierunku.
Gdy węglowodanów brakuje, kalkulator najpierw obniża tłuszcz, najwyżej do 20% energii. Jeśli to nie wystarcza, pokazuje komunikat, że węglowodany są poniżej zakresu dla Twojego treningu. Węglowodanów poniżej zakresu wychodzi najczęściej na redukcji, bo kalorii jest mniej, a białka więcej niż przy utrzymaniu masy ciała. Kobieta w wieku 30 lat (65 kg, 168 cm) z pracą przy biurku, która trzy razy w tygodniu biega po godzinie w umiarkowanym tempie, dostaje na redukcji 2 110 kcal w dzień treningowy (nasze wyliczenie):
- białko 130 g (2,0 g/kg);
- tłuszcz 47 g, czyli 20% energii, dolna granica z norm;
- węglowodany 292 g, czyli 4,5 g/kg, mniej niż 5–7 g/kg dla umiarkowanego wysiłku trwającego godzinę lub dłużej.
Kobiecie w wieku 30 lat (65 kg, 168 cm) na redukcji w dzień bez treningu (1 720 kcal) kalkulator obniża tłuszcz do 24% energii, a węglowodany dochodzą dokładnie do 195 g, czyli 3 g/kg, dolnej granicy zakresu. Na redukcji węglowodany z dnia treningowego jedz przed treningiem i po nim, bo wtedy zasilają trening i odbudowę zapasów. Gdy trening mimo to wyraźnie słabnie, zmniejsz deficyt. O ile go zmniejszyć, ustalimy z Tobą na konsultacji online.
Przy utrzymaniu masy ciała albo budowie masy węglowodanów też może brakować, zwłaszcza przy treningu o małym koszcie kalorii, na przykład przy godzinie intensywnego treningu na siłowni. Tabela zaleceń podaje przykłady wysiłku takie jak bieg, pływanie, jazda na rowerze, gry zespołowe i trening interwałowy, a treningu siłowego wśród nich nie ma. Komunikat nie oznacza wtedy błędu w formularzu. Węglowodany z tego dnia też zjedz wokół treningu, a jeśli masa ciała zmienia się zgodnie z celem i trening nie słabnie, nie musisz nic zmieniać.
Gdy węglowodanów wychodzi więcej niż górna granica zakresu dla Twojego treningu, kalkulator podnosi tłuszcz, najwyżej do 35% energii. Jeśli i to nie wystarcza, zostaje nadwyżka węglowodanów. Tę nadwyżkę możesz zostawić, dopóki masa ciała idzie w planowanym kierunku.
Na ile dokładny jest wynik kalkulatora makroskładników?
Wynik jest tak dokładny jak kalorie, od których wychodzi. Kalorie to szacunek ze wzoru, więc gramy też są tylko punktem wyjścia, który sprawdzasz po masie ciała.
- Kalorie. Jeśli przez kilka tygodni średnia masa ciała zmienia się inaczej, niż zakłada cel, popraw kalorie. Kalkulator przeliczy wtedy makro od nowa.
- Zakresy, nie jedna liczba. Zalecenia podają przedziały: białko 1,2–2,2 g/kg zależnie od celu7, 8, 9, węglowodany 3–12 g/kg zależnie od treningu. Kalkulator wybiera z nich jedną liczbę, a przedział pokazuje obok wyniku.
- Przypisanie do obciążenia. Tabela zaleceń opisuje wysiłek słowami. Granice w minutach (60 i 240 minut dziennie) są nasze; przy treningu blisko granicy wynik może przeskoczyć do sąsiedniego zakresu.
Kiedy nie stosować kalkulatora makro?
Kalkulator liczy dla zdrowych, trenujących dorosłych. Poniżej 18 lat, w ciąży, w czasie karmienia piersią i przy chorobie nerek nie pokazuje gramów.
- Poniżej 18 lat. Wzór na kalorie powstał na dorosłych, a młody organizm jeszcze rośnie. Jedzenie młodego sportowca ustal indywidualnie z dietetykiem.
- Ciąża i karmienie piersią. Zapotrzebowanie zmienia się wtedy z innych powodów niż trening, a zalecenia w kalkulatorze tego nie uwzględniają.
- Choroba nerek. Ilość białka ustala lekarz prowadzący, a od białka zależy podział reszty kalorii.
- Zatrzymana miesiączka, zaburzenia odżywiania albo niedowaga. Kalkulator nie liczy wtedy redukcji i pokazuje makro na utrzymanie masy ciała, tak jak kalkulator zapotrzebowania. Najpierw idź do lekarza.
Jakie błędy psują wynik kalkulatora makro?
Wynik psuje masa docelowa wpisana zamiast obecnej, bo białko i zakresy węglowodanów kalkulator liczy od masy ciała, którą wpiszesz.
- Masa docelowa zamiast obecnej. Wpisz masę z ostatniego ważenia, a nie tę, do której dążysz. Od wpisanej masy zależą gramy białka i zakres węglowodanów.
- Doliczony czas poza treningiem. Długość treningu to czas ćwiczeń. Gdy dopiszesz dojazd i przebieranie się, kalkulator może wybrać wyższy zakres węglowodanów.
- Jeden podział na każdy dzień. Dzień bez treningu ma mniej kalorii i mniej węglowodanów. Gdy przez cały tydzień jesz według dnia treningowego, dostajesz więcej energii, niż zakłada cel.
- Tłuszcz poniżej 20% energii. Na redukcji kusi, żeby ciąć tłuszcz. Normy żywienia dla Polski nie schodzą poniżej 20% energii, więc kalkulator też tego nie robi.
- Kalorie wpisane ręcznie bez sprawdzenia. W trybie „znam swoje kalorie” kalkulator nie pilnuje granicy niskiej dostępności energii. Jeśli nie wiesz, skąd masz liczbę, policz ją z danych.
Z gabinetu
Makro z kalkulatora traktuję jako punkt wyjścia i sprawdzam je po masie ciała w kolejnych tygodniach. Najpierw patrzę, czy białko jest na każdym posiłku i czy węglowodany są przed treningiem i po nim. Gramów co do jednego nie liczę. Na redukcji nie schodzę z tłuszczem poniżej 20% energii, a gdy węglowodanów zostaje za mało na trening, wolę zmniejszyć deficyt. Przy chorobie nerek ilość białka ustalam z lekarzem prowadzącym.
Najczęstsze pytania o kalkulator makro
Czym kalkulator makro różni się od kalkulatora kalorii?
Kalorie są takie same, a kalkulator makro dodatkowo dzieli je na białko, tłuszcz i węglowodany. Dla tych samych danych pokaże tyle samo kalorii co kalkulator zapotrzebowania kalorycznego.
Kalkulator zapotrzebowania mówi, ile jeść. Kalkulator makro pokazuje, z czego te kalorie złożyć w dzień treningowy i w dzień bez treningu.
Czy makro liczyć w procentach, czy w gramach?
Białko i węglowodany licz w gramach na kilogram masy ciała, bo w takich jednostkach podają je zalecenia dla sportowców8, 9, 10. Tłuszcz normy żywienia dla Polski podają jako procent energii, 20–35%.
U mężczyzny ważącego 80 kg, który cztery razy w tygodniu biega intensywnie, węglowodany dają 56% energii w dzień treningowy i 53% w dzień bez treningu, choć różnią się o 133 g. Same procenty tej różnicy nie pokazują.
Ile tłuszczu jeść co najmniej?
Dorosłym co najmniej 20% energii, bo to dolna granica zakresu 20–35% z norm żywienia dla Polski. Przy 2 110 kcal dziennie to 47 g tłuszczu.
Kalkulator nigdy nie schodzi niżej, nawet gdy węglowodanów wychodzi mniej niż zakres dla treningu.
Dlaczego białko jest takie samo w dzień treningowy i w dzień bez treningu?
Bo zalecenia podają białko na dobę i na kilogram masy ciała7, 8, 9, a kalkulator wybiera z nich jedną wartość dla Twojego celu.
Kalkulator przyjmuje 1,5 g/kg przy utrzymaniu masy ciała, 1,9 g/kg przy budowie masy i 2,0 g/kg na redukcji. Pełne zakresy i podział na posiłki pokazuje kalkulator białka.
Czy kalkulator makro nadaje się na redukcję?
Tak. Na redukcji kalkulator odejmuje 20% kalorii, ale nie schodzi poniżej 30 kcal na kilogram masy beztłuszczowej, a białko liczy na 2,0 g/kg, więcej niż przy utrzymaniu masy ciała (1,5 g/kg)4, 5, 9.
Węglowodanów często wychodzi wtedy mniej niż zakres dla treningu. Kalkulator pokazuje to w komunikacie, a tłuszcz trzyma na co najmniej 20% energii.
Czy kalkulator makro nadaje się po pięćdziesiątce?
Tak. Kalorie liczy wzór Mifflina–St Jeora, który powstał na osobach w wieku 19–78 lat, a od 60 lat koszt treningu traktuj jako przybliżenie, bo wartości MET opisano dla dorosłych w wieku 19–59 lat.
Ta sama zasada obowiązuje w kalkulatorze zapotrzebowania kalorycznego, bo oba kalkulatory liczą kalorie tak samo.
